37 năm trước-ngày 19.1.1974!

37 năm trước, năm 1974, vì lợi riêng, vì tầm nhìn ngắn, Hà Nội đã không lên tiếng trước vụ mất Hoàng Sa.

34 năm sau, năm 2008, cũng vì lợi riêng, và vì sự hèn nhát, Hà Nội đã dập tắt tiếng nói của những người dân đơn độc cất lên nhằm tưởng niệm ngày mất Hoàng Sa.

37 năm trước, vào ngày 19.1.1974, trận chiến giữa hải quân Việt Nam Cộng hòa và hải quân Trung Quốc kết thúc, quần đảo Hoàng Sa đã bị mất vào tay Trung Quốc từ đó đến nay.

Tài liệu trên Wikipedia viết:

“Theo một bài “Không thể chấp nhận được!” của Bùi Thanh đăng trên báo Tuổi Trẻ Online ngày Thứ Năm, 06/12/2007, 08:14  (GMT+7} ”Trong trận hải chiến lịch sử và không cân sức này, 58 binh sĩ quân đội Sài Gòn đã ngã xuống nhưng không giữ được mảnh đất thiêng liêng của ông cha.”

Theo tài liệu của Trung Quốc thì 274, 271, 389, 391 đều trúng đạn, 281, 282 và 402, 407 bị hư hại trung bình, HQ-10 bị chìm tại trận. Trung Quốc bắt giữ 48 tù binh, trong đó có một người Mỹ. Trung Quốc có trao trả tù binh sau đó tại hồng Kông qua Hội Chữ thập đỏ. 

Trung Quốc chiếm đóng toàn phần quần đảo Hoàng Sa từ thời điểm này. Sau trận chiến, Việt Nam Cộng hòa đã ra nhiều tuyên bố cũng như trưng ra các chứng cớ lịch sử về chủ quyền của mình và đã được Chính phủ Pháp ủng hộ vì trước đây theo hòa ước Pháp Thanh  thì người Pháp đã thực hiện chủ quyền ở quần đảo này.

Tuy nhiên, Trung Quốc đã cho đập phá các bia chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa, đào các mộ của người Việt đã chôn ở đây, xóa các di tích lịch sử của người Việt…” 

Bia chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa trước năm 1974

Ngoài ra còn có rất nhiều bài viết, những lời kể lại của chính những người trong cuộc, trong đó có Cựu Phó đề đốc Hồ Văn Kỳ Thoại, Tư Lệnh Hải Quân vùng I Duyên Hải, người trực tiếp ra lệnh khai hỏa, tấn công Tàu chiến Hải Quân Trung Cộng ở quần đảo Hoàng Sa, và nhiều người khác.

Là một người sinh sau đẻ muộn, tôi chỉ biết đến trận hải chiến này qua những tư liệu và những bài viết như vậy. Nhưng dù chỉ đọc qua tư liệu, tôi cũng cảm nhận được một phần nào nỗi đau đớn, cay đắng của những người trong cuộc khi đã làm hết sức mà không giữ được mảnh đất của tổ tiên để lại, khi phải chứng kiến cái chết của đồng đội, sự phản bội của đồng minh-nước Mỹ.(ai cũng biết, lúc đó Bộ tư lệnh Hải quân Việt Nam Cộng hòa đã yêu cầu Đệ thất Hạm đội trợ giúp, nhưng Mỹ từ chối) và thậm chí, khi những người lính VNCH bị thương trôi trên biển, thì cũng không có chiến hạm nào của Mỹ đến cứu vớt mà là “Hai ngày sau trận hải chiến, ngày 20 tháng 1, tàu chở dầu Hòa Lan ”Kopionella” vớt được 23 người thuộc thủy thủ đoàn của HQ-10 đang trôi dạt trên biển. Đến mười ngày sau, ngày 29 tháng 1, ngư dân Việt Nam vớt được một toán quân nhân Việt Nam Cộng hòa gần Mũi Yến (Qui Nhơn), gồm 1 sĩ quan, 2 hạ sĩ quan và 12 quân nhân thuộc lực lượng đổ bộ lên Quang Hòa, đã dùng bè vượt thoát đảo sau trận hải chiến^” (theo Wikipedia).

Câu trả lời cho “Tại sao, Hàn Quốc?” và “Việt Nam ơi, tại sao?”

Một ngày nào đó khi thời cơ chín muồi đã tới, Trung Quốc khởi sự đánh chiếm Việt Nam thì lần này, Việt Nam sẽ không thể nào chống cự nổi khi ngoài biển, trên rừng, dọc theo biên giới, ngay giữa Tây Nguyên…đều là quân Trung Quốc!
Hiểm họa ấy nhiều người Việt Nam vẫn chưa biết. Nhiều người Việt Nam vẫn đang ngủ ngay trong lúc thức. Chỉ sợ rằng khi chúng ta giật mình thức tỉnh thì đã quá muộn. Như hàng triệu người đã thức tỉnh sau khi miền Nam mất vào tay miền Bắc, thì đã không còn có thể quay ngược lại bánh xe lịch sử nữa!

Gần đây, trên trang Tuần Việt Nam có mấy bài viết cùng một chủ đề về sự trăn trở trước tình trạng lạc hậu của Việt Nam so với các quốc gia khác. Bài “Tại sao, Hàn Quốc “ của tác giả Thảo Dân đặt câu hỏi “Một dân tộc ít người hơn Việt Nam, một dân tộc không có những trang sử “oai hùng” như Việt Nam, một dân tộc mà chỉ số IQ không cao hơn Việt Nam… thế mà hình như cái gì cũng… hơn Việt Nam. Lạ nhỉ? Tại sao?”. Bắt đầu từ cái nhìn của người Singapore: “Nhìn về Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu và người dân quốc đảo Singapore thường đặt câu hỏi, tại sao Việt Nam ngồi trên nhiều núi vàng mà vẫn nghèo?”, bài viết “Ngồi trên núi vàng, sao Việt Nam vẫn nghèo?” đưa ra những nguyên nhân hạn chế trong cung cách làm kinh tế của Việt Nam như Triệt tiêu sức cạnh tranh của chính mình, Và triệt tiêu sức cạnh tranh lẫn nhau… Trong khi bài viết “Việt Nam ơi, tại sao?” của tác giả Nguyễn Quang Thạch thì tìm cách lý giải cả hai câu hỏi này bằng cách nêu lên những hạn chế trong tính cách của người Việt như Chấp nhận sự dối trá và cổ vũ ăn cắp, tham nhũng; Không dám đối mặt với chính mình, thích tô vẽ và háo danh, Thiếu đoàn kết, ghen ăn tức ở, Nhiều lý thuyết, kém hành động, yếu thực hành, Thiếu tiêu chuẩn sống…

Tôi nghĩ rằng tất cả những nguyên nhân này đều đúng. Rằng sự lạc hậu, đói nghèo của một quốc gia do những hạn chế trong tính cách của dân tộc và những hạn chế trong cung cách làm ăn, đường hướng phát triển của quốc gia đó. Nhưng chưa đủ. Và thật ra nó vừa là nguyên nhân vừa là hệ quả từ một nguyên nhân chính, bao trùm mà những người còn đang sống trong nước viết trên một tờ báo của nhà nước có thể không thấy hoặc thấy mà không dám và cũng không thể viết ra, đó là Việt Nam đã đi sai đường, đã chọn sai mô hình, thể chế chính trị nên tất cả tiềm năng của đất nước, của dân tộc không thể phát triển hết mức, suốt bao nhiêu năm nay cứ luẩn quẩn xếp hàng cuối bảng về nhiều mặt so với các quốc gia khác trên thế giới, thậm chí ngay trong khu vực Đông Nam Á. Và khoảng cách này sẽ ngày càng lớn hơn bởi trong khi chúng ta tiến lên thì các quốc gia khác cũng tiến.

Vụ bauxite Tây Nguyên – tiếp tục “nóng”!

Cho đến ngày 29 tháng 10, 2010, tức là chỉ 20 ngày sau khi bản kiến nghị yêu cầu ngừng ngay các dự án khai thác bauxite đang triển khai ở Tây Nguyên do Giáo Sư Nguyễn Huệ Chi và một nhóm trí thức khởi thảo ngày 9 tháng 10, 2010, đã có 2,408 người ký tên và vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.Trong danh sách, người ta đọc thấy những nhân vật có tên tuổi từ bà Nguyễn Thị Bình nguyên phó chủ tịch nước, hàng loạt tướng lãnh, các đảng viên năm sáu chục năm tuổi đảng, các giáo sư, viện sĩ, nhà khoa học, các nhà văn nhà báo họa sĩ nhạc sĩ cho đến những người lao động bình thường, công nhân viên, học sinh… trong và ngoài nước. Một danh sách phải nói là rất phong phú, thuộc đủ mọi thành phần, lứa tuổi, và gốc gác, quan điểm chính trị xã hội chắc chắn cũng rất khác nhau. Nhưng tất cả đã đồng thuận với nhau gửi đến những người lãnh đạo cao nhất và những cơ quan có quyền lực lớn nhất của nhà nước Việt Nam lời yêu cầu khẩn thiết về việc ngừng dự án bauxite sau tấm gương về thảm họa bùn đỏ ở nhà máy Ajka Timfoldgyar, Hungary.

Bên cạnh đó, người ta cũng chứng kiến hàng loạt bài viết xung quanh vấn đề này từ các trang báo của nhà nước, báo chí của người Việt ở hải ngoại cho đến các diễn đàn độc lập, các trang blog cá nhân. Số lượng bài viết đã nhiều, mà người viết cũng đa dạng chẳng khác gì danh sách ký tên vào bản kiến nghị. Về phía những người phản đối dự án, có các nhà khoa học, nhà chuyên môn, chuyên gia về kinh tế… như Tiến Sĩ Nguyễn Thành Sơn, chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, PGS. TS. Nguyễn Ðình Hòe, TS. Nguyễn Quang A, ông Nguyễn Văn Ban, nguyên trưởng ban dự án Nhôm, tổng công ty Khoáng Sản, TS. Tô Văn Trường, nguyên viện trưởng Viện Quy Hoạch Thủy Lợi Miền Nam,… các đại biểu Quốc Hội như ông như ông Dương Trung Quốc, ông Nguyễn Minh Thuyết, GS. Nguyễn Lân Dũng, ông Lê Quang Bình,… cựu cán bộ chính phủ như GS. Chu Hảo, GS. Ðặng Hùng Võ… các nhà văn Nguyễn Quang Thân, Nguyễn Quang Lập, nhà thơ Thanh Thảo, nhà thơ Nguyễn Duy, và rất nhiều nhà báo, blogger… Về phía những người vẫn kiên quyết ủng hộ dự án, số lượng ít hơn nhiều.

Câu chuyện của blogger Điếu Cày

Cộng đồng blogger vừa quyết định chọn ngày 19.10 làm ngày blogger Việt Nam. Đó cũng là ngày mà blogger Điếu Cày tức anh Nguyễn Văn Hải tức nhà báo tự do Hoàng Hải mãn hạn 30 tháng tù vì tội “trốn thuế”, từ một bản án hoàn toàn được ngụy tạo bởi luật pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Sự thật ai cũng biết blogger Điếu Cày bị bắt vì những hành động chứng tỏ lòng yêu nước và tinh thần công dân đầy trách nhiệm của mình: trên trang blog cá nhân cũng như trên trang blog Dân báo do anh và nhóm Câu lạc bộ Nhà báo tự do lập nên, anh đã viết những bài đòi tự do ngôn luận, tự do báo chí, đòi công lý cho dân oan và nhất là về vấn đề Hoàng Sa Trường Sa; anh đã tham gia cùng với sinh viên học sinh biểu tình phản đối Trung Quốc xâm chiếm Hoàng Sa Trường Sa vào tháng 12.2007 trước Tòa Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại Sài Gòn và sau đó, cùng với nhóm CLBNBTD và một số văn nghệ sĩ biểu tình trước Nhà hát thành phố vào ngày 19.1.2008-ngày mà 34 năm trước Hoàng Sa đã bị mất vào tay Trung Cộng. Anh bị bắt còn bởi vì vào thời điểm đó, việc cùng bạn bè lập nên một nhóm CLBNBTD để viết về những điều bất công, sai trái trong xã hội là một cái gai đối với nhà cầm quyền Việt Nam. Nhà nước Việt Nam không chấp nhận mọi sự tụ tập thành nhóm dù cái nhóm đó chỉ có năm bảy con người, với hai bàn tay không, không có bất cứ một âm mưu chính trị, hoạt động nào ngoại trừ…viết bài trên blog!

Nhân Quả

Đối với những người lãnh đạo Đảng cộng sản và Nhà nước Việt Nam, cái sự mê tín ấy phản ánh một sự bất an từ bên trong, tuy có cả đất nước, quân đội, luật pháp, bộ máy công an trong tay mà lúc nào cũng có tâm trạng như ở giữa con tàu đang bị đắm, phải vơ vét, chụp giựt rồi lại phải thành kính van vái tứ phương để cho “triều đại” được kéo dài chừng nào hay chừng đó!

Có một thời những người cộng sản Việt Nam chỉ tin vào chủ nghĩa vô thần cũng như chủ nghĩa duy vật biện chứng của Marx-Engels đến độ không chấp nhận mọi hệ thống lý thuyết, tư tưởng thần học, siêu hình…cho đến mọi biểu hiện tín ngưỡng trong dân gian và truyền thống văn hóa của người Việt, thậm chí cả việc thắp nhang, vái lạy trước bàn thờ ông bà…Sau mấy chục năm, họ lại quay ngược 180 độ, phần lớn những “ông quan bà lớn” ở Việt Nam bây giờ lại trở nên duy tâm, đồng bóng, mê tín lạ lùng.

Cái sự mê tín ấy dường như cũng tỷ lệ thuận với tầm mức danh vọng, quyền lực, của cải mà họ có được nghĩa là càng có chức lớn, càng có nhiều tiền thì càng mê tín. Họ đua nhau cải táng mồ mả ông bà (nếu thế đất không tốt (!), xây lại mộ, xây nhà thờ họ…theo lời khuyên của các thầy địa lý, thầy bói sao cho con cháu ngày càng thăng quan tiến chức ăn nên làm ra, khi mua nhà, xây nhà họ cũng mời thầy địa lý xem xét các kiểu rất cẩn thận, ngày Tết ngày rằm họ đi chùa xin săm, phóng sinh, cúng vái rất thành tâm…Thậm chí có những ông quan bà quan trước mỗi chuyến đi công tác hay làm bất cứ chuyện gì quan trọng còn phải xem ngày xem giờ đủ cả. Cũng dễ hiểu, khi chưa có cái gì thì chưa biết sợ, có nhiều, gieo gió làm ác cũng nhiều, lại càng sợ.

Khi nào một quốc gia bị diệt vong, một dân tộc bị mất nước?

Trong bài “Những suy nghĩ từ sự kiện bộ phim “Lý Công Uẩn-đường đến thành Thăng Long” tôi có viết rằng ở Việt Nam sự lệ thuộc về văn hoá nước ngoài, đâu phải đến bây giờ mới xảy ra. Tuy nhiên, bài viết nói trên chủ yếu chỉ đề cập đến lĩnh vực phim ảnh, cụ thể là sự ảnh hưởng từ phim truyền hìnhTrung Quốc và cả Hàn Quốc đối với phim truyền hình Việt Nam. Song, phim ảnh chỉ là một lĩnh vực rất nhỏ trong đời sống mọi mặt của một quốc gia, thực tế là hiện nay, sau 65 năm dài dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, Việt Nam đang bị ảnh hưởng, phụ thuộc về mọi mặt từ phía nước láng giềng Trung Quốc.

Lệ thuộc Trung Quốc về mọi mặt

Về kinh tế, cán cân thương mại giữa Việt Nam-Trung Quốc quá chênh lệch, (mọi người có thể dễ dàng vào Google để tìm hiểu những thông tin chính xác về vấn đề này), nhập siêu từ Trung Quốc chiếm phần lớn tổng nhập siêu của Việt Nam, hàng hoá Việt Nam xuất sang Trung Quốc thường là hàng thô, hoặc rau quả tươi sống, kim ngạch xuất khẩu thấp còn khi nhập về lại nhập những thứ như sắt thép, phân bón, vật tư nông nghiệp, hoá chất, vải sợi…, giá cao dẫn đến tổng kim ngạch nhập khẩu cao…Không chỉ những loại hàng hoá “nặng” tiền như vừa kể mà cái gì do Trung Quốc làm ra cũng có mặt ở Việt Nam, từ hũ xì dầu, gói bột nêm, rau quả tươi, đồ chơi trẻ em… cho tới cây tăm tre cũng có, tuồn qua Việt Nam bằng đủ mọi con đường từ chính thức đến buôn lậu, từ thành thị đến vùng quê hẻo lánh…góp phần làm cho đời sống của các doanh nghiệp nhỏ và bà con nông dân Việt nam thêm khó khăn. Trong lĩnh vực đấu thầu thì Trung Quốc luôn luôn bỏ giá thầu thấp, lại biết chi “hoa hồng” rất đậm nên rất nhiều công trình lớn, trọng điểm về điện, xi măng, hoá chất…ở Việt Nam đều rơi vào tay các công ty Trung Quốc, như hầu hết các công trình xây dựng nhà máy nhiệt điện lớn từ Bắc vào Nam-từ nhà máy nhiệt điện Cẩm Phả, Hải Phòng, Quảng Ninh, Duyên Hải…trong đó nhà máy nhiệt điện Vĩnh Hưng tại tỉnh Bình Thuận có tổng số vốn đầu tư đến1,75 tỷ dollars. Và người dân cũng không quên những dự án do Trung Quốc đầu tư bị dư luận lên án dữ dội nhưng nhà nước Việt Nam vẫn cho triển khai như dự án khai thác bauxite tại Lâm Đồng hay vụ nhiều tỉnh phía Bắc cho các công ty Trung Quốc, Đài Loan thuê rừng đầu nguồn dài hạn; mới đây nhà nước Việt Nam lại còn chuẩn bị cắt đất ở vùng biên giới để làm khu kinh tế chung giữa hai nước-cụ thể là vùng đất thuộc tỉnh Lạng Sơn của Việt Nam và tỉnh Quảng Tây của Trung Quốc, mở đường cho hàng hoá Trung quốc càng dễ dàng thâm nhập vào Việt Nam, chưa nói đến sự nguy cơ về an ninh quốc gia và sự vẹn toàn lãnh thổ v.v…

65 năm-là một đêm dài Việt Nam!

Đường phố Hà Nội trong dịp lễ 2.9.2010. Nguồn: vnexpress.net

Ngày 2.9 năm nào nhà nước Việt Nam cũng tổ chức thật lớn, năm nay cũng vậy, chỉ cần nhìn những bức hình chụp trên những trang báo cũng thấy bao nhiêu tiền của đã được đổ ra. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, Sài Gòn… tràn ngập cờ, hoa, băng rôn, biểu ngữ, các khu vui chơi chật ních người, buổi tối thì pháo hoa bắn sáng rực trời, báo chí lại tiếp tục những bài tụng ca ơn Đảng ơn Chính phủ, truyền hình lại tiếp tục chiếu những ông to nhất trong hàng lãnh đạo Đảng với những bài diễn văn, những câu phát biểu năm nào cũng giống năm nào, xoay quanh những thành tựu to lớn của Đảng và nhà nước Việt Nam, tái khẳng định con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Mác Lênin dưới sự lãnh đạo duy nhất và sáng suốt của Đảng cộng sản, kiên quyết chống lại các lực lượng thù địch và mọi âm mưu “diễn biến hòa bình” v.v…

Đôi khi chạnh nghĩ, nếu (!) chế độ này mà tồn tại thêm mươi, mười lăm năm nữa, chắc là họ cũng sẽ tổ chức những ngày 2.9, 30.4, 19.8… y như thế (?), vẫn tiếp tục nhai lại những công ơn, thành tích… của Đảng và nhà nước “đã đánh thắng Pháp-Mỹ, giành lại độc lập, tự do cho đất nước cho nhân dân và xây dựng một nước Việt Nam với nhiều thành tựu rực rỡ”; và khi cần so sánh thì họ luôn luôn so sánh với chính mình, so sánh Việt Nam năm 2010 với Việt Nam thời miền Bắc xã hội chủ nghĩa trước năm 1975 hoặc cả nước trong thời kỳ bao cấp để nói rằng đất nước đã tiến bộ, phát triển ra sao! Không có một sự thay đổi thật sự nào về mặt tư duy, tư tưởng, tầm nhìn…(có chăng, chỉ là những sự làm xiếc vể mặt ngôn từ), không bao giờ có một lời nào nói lại, đính chính lại cho chính xác những sự thật đã diễn ra trong lịch sử, không bao giờ có một lời đánh giá lại công tội, đúng, sai…trong tất cả những gì Đảng cộng sản và nhà nước cộng sản Việt Nam đã làm trong suốt 65 năm qua kể từ khi cướp chính quyền từ tay chính phủ Trần Trọng Kim cho đến bây giờ!

Nhìn Lại Việt Nam Sau 35 Năm (1975-2010) Đất Nước Tôi, Dân Tộc Tôi – Bao Giờ Tỉnh Thức?

Khi phải sống lâu trong một môi trường mà sự ô nhiễm từ không khí, nguồn nước cho đến thực phẩm đã vượt xa mức cho phép, mà sự bừa bộn, phản thẩm mỹ, phản văn hóa, phi văn hóa… tràn lan từ cảnh quan, quy hoạch, kiến trúc cho đến cách sống cách xử của con người… như ở Việt Nam hiện nay, người ta sẽ quen với điều đó và nhiều khi không nhận ra là mình đang phải chịu đựng điều gì. 

Cũng vậy, khi phải sống quá lâu dưới một chế độ độc tài, hoặc nói cách khác, khi chưa bao giờ thật sự được hưởng một nền tự do dân chủ, người ta sẽ không nhận thức được mình đang thiệt thòi như thế nào so với người dân trong một đất nước tự do, dân chủ. 

Nếu nhìn vào một xã hội dân chủ dân sự như Mỹ chẳng hạn, có thể thấy một trong rất nhiều ví dụ về sự thay đổi: chỉ mới vào những năm 50, 60 của thế kỷ XX thôi, nạn phân biệt chủng tộc ở Mỹ còn nặng nề như thế nào, nhưng bây giờ nước Mỹ đã có một Tổng Thống da màu. Một trong những điều làm nên sự thay đổi đó là khả năng dám nhìn vào sự thật của chính người Mỹ – rất nhiều bài báo, cuốn sách, bộ phim về đề tài này đã ra đời, rất nhiều cuộc biểu tình thậm chí có cả đổ máu nữa… đã thức tỉnh lương tâm của nhân dân và chính quyền. 

Một xã hội dám nhìn thẳng vào những sai lầm, những căn bệnh của nó, xã hội đó chắc chắn sẽ tìm ra hướng giải quyết và sẽ thay đổi theo chiều hướng tốt đẹp hơn. 

Trong khi đó, sự tồn tại của một thể chế chính trị độc tài là dựa trên sự bưng bít, che chắn, dối trá và mỵ dân, do vậy không bao giờ dám nhìn vào sự thật, vào những sai lầm, khuyết tật của mình. 

Vì sao Đảng Cộng Sản Trung Quốc trị được Đảng Cộng Sản Việt Nam ?

Có rất nhiều bài báo, cuốn sách phân tích, nghiên cứu về việc tại sao Đảng Cộng sản Việt Nam đã chiến thắng trong cuộc chiến tranh với Mỹ và với phe Việt Nam Cộng hoà. Ở đây tôi chỉ xin nói lại vài điểm trong quan điểm của mình. Tôi cho rằng, trong cuộc chiến với Mỹ trước kia, Đảng Cộng sản Việt Nam có rất nhiều lợi thế và họ đã biết tận dụng tối đa những lợi thế này. Một, đó là họ đã khai thác được lòng yêu nước, tinh thần chống ngoại xâm mạnh mẽ của người dân Việt Nam dưới chiêu bài “chống Mỹ cứu nước” để tiến hành một cuộc chiến tranh thực tế là vì quyền lợi của Đảng Cộng sản Việt Nam và của phe xã hội chủ nghĩa mà đứng đầu là Liên Xô lúc bấy giờ; hai, họ đã nhận được sự hỗ trợ về nhiều mặt từ lương thực, cố vấn quân sự cho đến vũ khí các loại, chẳng hề thua kém gì sự viện trợ của Mỹ dành cho Nam Việt Nam, thậm chí trong giai đoạn cuối cùng của cuộc chiến khi miền Nam bị cắt giảm viện trợ rồi cúp hẳn thì viện trợ của phe xã hội chủ nghĩa dành cho miền Bắc vẫn hết sức hùng hậu; thứ ba, họ rất biết cách tuyên truyền, định hướng dư luận với nhân dân miền Bắc và với quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ của các phong trào phản chiến, phong trào xã hội có tính chất khuynh tả ở các nước phương Tây lúc bấy giờ, thêm một cái may cho họ là báo chí phương Tây, nhất là báo chí của chính nước Mỹ, với cách đưa tin, bài nhấn mạnh về sự kéo dài của cuộc chiến, những tổn thất về tiền bạc và nhất là sinh mạng của người Mỹ, chỉ trích sự sa lầy của chính phủ Mỹ tại Việt Nam v.v… đã góp phần làm cho phong trào phản chiến tại Mỹ dâng cao cộng với dư luận quốc tế dẫn đên việc Mỹ quyết định rút khỏi Việt Nam. Và còn rất nhiều nguyên nhân khác nữa.